Ric Leenders is directeur-bestuurder van Woningstichting Kessel. Actief in de Limburgse dorpen Kessel en Kessel-Eik vlakbij de Maas. Deze kleine corporatie met ongeveer 500 verhuureenheden functioneert binnen een overzichtelijke wereld, maar heeft te maken met complexe vraagstukken zoals ontgroening en vergrijzing. Het complex aan de Schijfweg in Kessel uit 1980 heeft Woningstichting Kessel voor een moeilijke opgave gesteld. Linda Welten, adviseur bij Atriensis, voerde gesprekken met bewoners in de planvoorbereidingsfase. Hoe pakt een kleine corporatie de renovatie van een dergelijk complex met veel verschillende doelgroepen aan? Met voldoende aandacht voor duurzaamheid en uitstraling?
Ric Leenders: ‘Het is misschien onvoorstelbaar, maar de wachttijd voor het huren van eengezinswoningen daalde de afgelopen jaren van 3 jaar naar amper een half jaar. Hier is de woningmarkt echt ontspannen. Ook bij onze overigens bescheiden verkoop gold dat je op zeker moment niet verder kunt zakken met de prijs en we woningen weer terug in de verhuur moesten nemen.’
Wat betekent dit voor het beleid? ‘Nieuwbouw is uit den boze. Wat mij interesseert, is de juiste afstemming op doelgroepen. Zo hebben we teveel eengezinswoningen. Steeds vaker wonen hier juist geen gezinnen. Ook arbeidsmigranten vinden met regelmaat bij ons onderdak. We zoeken diversificatie voor die eengezinswoningen. Meer voor senioren geschikte woningen. Of juist meer starterswoningen. Beter nog levensloopbestendige woningen.’
Het complex aan de Schijfweg met 58 woningen heeft zowel eengezinswoningen als HAT-woningen voor jongeren en senioren. De animo voor dit complex was sterk verminderd en de kwaliteit van de buurt was zichtbaar gedaald. Het verbeterplan pakte deze punten rigoureus aan. Ric Leenders: ‘Voor je gevoel zijn de woningen nog best jong. Is fors aan de slag gaan dan wel doelmatig?’ De oubollige, wat versleten uitstraling maakte plaats voor een volledig nieuw uiterlijk. Nu is het complex met wit gekeimde gevels een fris baken tussen grondgebonden woningen met gele en rode bakstenen. Naast verbeteringen aan het uiterlijk voerde Woningstichting Kessel ook een flinke hoeveelheid aan energiebesparende maatregelen, vervanging van binnenpakketten en herstel van enkele woontechnische knelpunten uit.
Linda Welten: ‘Mij vielen de verschillen in beleving van de diverse bewoners op. De starters in de HAT-woningen toonden weinig betrokkenheid, niet bij hun woning en evenmin bij hun directe omgeving, om het voorzichtig uit te drukken. De senioren stoorden zich juist aan de rommel, zij hielden hun woningen en tuintjes perfect bij. De bewoners van de eengezinswoningen klaagden vaker over de gebruikskwaliteit, zoals koude en tochtige slaapkamers en de gedateerde kwaliteit van de badkamers, keukens en toiletten.’
Linda Welten vervolgt: ‘De inbreng van bewoners heeft het plan verbeterd. Zo bevatte het ontwerp vanwege de forse gesloten dakvlakken een dakkapel aan de voorzijde. Maar volgens bewoners heel onpraktisch vanwege de afmetingen en indelingsmogelijkheden van de slaapkamer. Wel misten zij een rechtstreekse verbinding tussen de woonkamer en het terras. Vandaar nu de nieuwe openslaande tuindeuren in de woonkamer.’
Hoe staat het met de verbetering van de energetische kwaliteit? Linda Welten: ‘De woningen waren op een redelijk niveau geïsoleerd. Voer je dan een onderdeel heel goed uit of juist helemaal niet? Op bepaalde onderdelen gaan we echt ver: tot en met zonnepanelen voor huishoudelijke elektra.’
Ric Leenders: ‘Duurzaamheid is breder dan het energieverbruik, het is ook het creëren van een op lange termijn gewilde en leefbare buurt. Een buurt waarin mensen zorg dragen voor hun woning en tuin en waar men prettig met elkaar samenleeft. Een mooi voorbeeld waarbij energiebesparing, milieu, wooncomfort en kwalitatief hoogwaardige uitstraling samengaan, is hoe wij de daken verbeterden. Bij de selectie van uitvoerende partijen schonken wij aandacht aan milieubelasting in de breedste zin van het woord. Denk aan beperking van reistijd van de bouwvakkers. Of de keuze voor pannen die kooldioxide uit de buitenlucht opnemen en die hier vlakbij aan de Maas gebakken zijn. Maar ook het blijvende fraaie aanzicht door een indaksysteem voor de zonnepanelen met daarbij vlakke pannen. De dakisolatie is van zeer hoge kwaliteit, zodat bewoners warme en tochtvrije slaapkamers hebben.’
Wanneer is een dergelijk project een succes? Ric Leenders: ‘Natuurlijk geeft het voldoening dat wij mede doordit project de afspraken uit het Convenant Energiebesparing Huursector halen, maar ik krijg een grotere kick van het eindresultaat: een compleet gerenoveerde buurt. Ik zie met eigen ogen dat dit afstraalt op de bewoners; zij gaan met zorg en aandacht met hun woningen, hun tuinen en met elkaar om.’
Linda Welten: ‘Nu ik het resultaat zie, weet ik dat het alle berekeningen, overleggen en gesprekjes met bewoners waard was.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
