QuaWonen is een woningcorporatie in de Krimpenerwaard met bijna 8.000 huurwoningen. Ruim 1.000 woningen hebben geen eigen verwarmingsketel, maar zijn aangesloten op blokverwarming. Op 1 januari 2014 is de Warmtewet ingegaan. Deze wet beschermt bewoners zonder eigen verwarmingsketel tegen te hoge tarieven en slechte service. Voor QuaWonen betekent de nieuwe wet een exploitatierisico omdat de woningen met blokverwarming binnen deze wet vallen. De in rekening te brengen kosten mogen niet boven een landelijk vastgesteld maximum komen. Daarnaast moet QuaWonen een financiële vergoeding uitkeren aan bewoners bij ongeplande storingen. Een interview over het geslaagde uitbestedingsproces met Joost van Hattem van QuaWonen en Frank van Hoogstraten van Atriensis.
QuaWonen nam weloverwogen het besluit de exploitatie van de collectieve verwarmingsinstallaties uit te besteden. Atriensis begeleidde QuaWonen bij die vervreemding van de warmtelevering. Alle verplichtingen in het kader van de Warmtewet horen hierbij, waaronder klantcontact en onderhoud. De eerste stap van de aanbesteding was met een longlist komen tot een shortlist met enkele geschikte marktpartijen. Wie van deze levert de gewenste kwaliteit? De tweede stap vormde de daadwerkelijke selectie op basis van prijs en aanpak. De uiteindelijke resultaten mogen er zijn. Ontzorging van QuaWonen, een goede dienstverlening, betaalbare woonlasten, minder bedrijfslasten voor QuaWonen en bovendien een flinke vermindering van gasverbruik.
Waarom besteedt QuaWonen de exploitatie van de collectieve installaties uit? Joost van Hattem licht toe: ‘De eerste reden is dat warmtelevering geen kerntaak is. Gas en elektriciteit leveren we toch ook niet, dat doen energiebedrijven. Waarom dan wel warmte? Ten tweede zijn we ervan overtuigd dat marktpartijen beter zijn in de exploitatie van installaties, voor hen is dat namelijk een kerntaak. Dat leidt tot de derde reden: marktpartijen zijn efficiënter. De organisatie QuaWonen is flink gekrompen en moet daardoor efficiënter werken. Daarom investeren we niet in de expertise die nu nodig is voor de exploitatie van collectieve installaties volgens eisen van de Warmtewet.’
Frank van Hoogstraten vult Joost aan: ‘Goed uitbesteden lukt alleen bij realistische verwachtingen. Je moet je zaakjes uitstekend op orde hebben en er open over zijn. Ook voor marktpartijen is dit nieuw.’ Joost van Hattem: ‘Het uitbesteden blijkt niet alleen financieel voordeel op te leveren voor QuaWonen en bewoners, het is bovendien ontzorging. Onze medewerkers kunnen weer aan de slag met zaken waar ze goed in zijn en die we belangrijk vinden. Marktpartijen hebben naar verhouding nog weinig ervaring, maar onze verwachtingen over het eindresultaat zijn hoog. Daarbij vormt vertrouwen dé basis voor een goede samenwerking.’
In 2030 wil QuaWonen energieneutraal zijn. Verduurzaming was daarom een belangrijk onderdeel van het selectieproces. Marktpartijen moesten aangeven hoe ze de opwekking van warmte verduurzamen.
Frank van Hoogstraten: ‘Het resultaat mag er zijn. De nieuwe warmteleverancier gaat direct duurzame energie op grote schaal inzetten. Het installatierendement stijgt daardoor meteen van ongeveer 90% naar zo’n 120%. De komende jaren gebruiken we om samen verdere benutting van duurzame bronnen in te passen. Het mooie is dat juist die verduurzaming tot lagere kosten voor bewoners én QuaWonen leidt.’
Hoe kijken Joost en Frank zelf tegen duurzaamheid aan? Joost van Hattem: ‘Iedereen heeft recht op een goede woning. Duurzaamheid is daar een onderdeel van. Het leidt ook tot meer wooncomfort en tot lagere woonlasten. In de jaren 80 hebben we de eerste isolatierondes gehad. Toen paste ik al de jongste generatie zonneboilers toe. Jammer genoeg is duurzaamheid daarna weggezakt, het werd onvoldoende opgepikt door consumenten en bouwers. Begin deze eeuw is er een nieuwe duurzame beweging op gang gekomen. Dit keer zie ik gelukkig wel verbreding.’
Frank reageert: ‘Er bestaat nu veel meer bewustzijn en er is iets blijvends veranderd. Bij opleidingen besteedt men serieuze aandacht aan duurzaamheid. Om mij heen merk ik dat mensen het belangrijk vinden en er op een positieve manier aan werken vanuit verschillende invalshoeken, zowel politiek als economisch en technisch.’
Hoe gaan Joost en Frank om met duurzaamheid in hun persoonlijke levens? Frank: ‘Ik woon in een standaard huurwoning, maar je gedrag doet veel. Ik verspil zo min mogelijk energie. Zo heb ik alleen maar LED-lampen, doe het licht consequent uit als dit kan en gebruik de kamerthermostaat.’ Joost: ‘Ons vakantiehuis in Frankrijk is fossielvrij: het verwarmen gebeurt met een houtkachel en op het dak liggen zonnepanelen. Ik vind het leuk om daarmee bezig te zijn. Ik bekijk nu of we de septictank kunnen ombouwen naar een vergistingsinstallatie.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
