‘Woonkwartier is een middelgrote woningcorporatie in West-Brabant. Met zo’n 9.000 verhuureenheden in de gemeenten Halderberge, Moerdijk en Steenbergen. Vooral naoorlogse eengezinswoningen in vaak ‘gespikkeld’ bezit. In het verleden zijn veel huurwoningen aan particulieren verkocht. Extra complexiteit bij verduurzaming. Bianca Koster van Woonkwartier en Yvette Eskander van Atriensis werken intensief samen aan het omvangrijke verduurzamingsprogramma van duizenden woningen. Als onderdeel van het ambitieuze duurzaamheidsbeleid van Woonkwartier. Met CO2-neutraliteit en aardgasloos als heldere stippen aan de horizon. Alle vastgoedingrepen dragen bij aan deze doelen. Woonkwartier kantelde van een traditionele aanpak per complex naar een programmatische benadering met vaste ketenpartners.
Op een koude en regenachtige dag bezoekt Yvette Eskander van Atriensis voorafgaand aan het interview een aantal verduurzamingsprojecten van Woonkwartier. Komen verwachtingen uit? Het humeur van de uitvoerder van de aannemer leidt duidelijk niet onder de barre weersomstandigheden. Vol trots legt hij uit hoe zijn bedrijf nieuwe daken op de woningen plaatst. Met minimale overlast voor bewoners. Binnen blijft het droog tijdens de vervanging. Met een hoog isolatieniveau en optimale luchtdichtheid. Zijn gedreven toelichting bewijst dat zijn bedrijf de uitgangspunten van Woonkwartier verinnerlijkt. Bewoners staan centraal. Oog voor het wooncomfort. Zorgvuldige detaillering vanwege beperking van toekomstig onderhoud.
Terug in de warmte van het kantoor van Woonkwartier en voorzien van koffie blikken Bianca Koster van Woonkwartier en Yvette Eskander van Atriensis terug op hun samenwerking. ‘Voor de fusie waardoor Woonkwartier ontstond lag de nadruk alleen op energiebesparing. Aanbieding van ieder afzonderlijk complex aan de markt’, licht Yvette Eskander toe. ‘Zeer traditioneel inderdaad’, beaamt Bianca Koster. ‘Het hele proces is na de fusie opnieuw ingericht. Niet meer u vraagt en wij draaien. Ketenpartners zijn van klassieke aannemers getransformeerd naar resultaatgerichte partners voor Woonkwartier. Zij beschikken nu over de sleutelrol in de voorbereiding en vullen deze steeds professioneler in. Integrale afwegingen aan de voorkant staan nu centraal. Niet alleen energiebesparing. Ook wooncomfort. Daarbij kijken we heel precies naar de onderhoudstoestand met conditiemetingen. Ketenpartners becijferen de totale exploitatielasten en baseren daar hun adviezen op.’
Zorgvuldige voorbereiding dus door ketenpartners. Levert dat inmiddels andere oplossingen op? Voorbeelden? Bianca Koster denkt even na. ‘Kozijnen en daken zijn daar voorbeelden van. In het verleden viel de keuze te snel op complete vervanging. Nu gaan we steeds vaker uit van verbetering van bestaande daken en kozijnen. Op basis van analyses van alle voor- en nadelen over de hele exploitatietermijn.’ Eskander vult Koster met een andere illustratie aan: ‘In eerste instantie was de doelstelling het halen van een bepaald energielabel. Sinds kort heeft een omslag plaatsgevonden. Nu sturen we meer op CO2-neutraliteit als einddoel. Als adviseur geef ik aan hoe dit te bereiken.’
Yvette Eskander is te spreken over de aangepaste werkwijze bij de verduurzamingsprogramma’s van Woonkwartier. ‘Ik ben natuurlijk veel meer dan een slimme rekenmachine. Als adviseur heb ik meer impact als ik helemaal in het voorbereidingsteam opgenomen ben. Dan lever ik echt meer toegevoegde waarde. Het gaat niet alleen om cijfers en technieken. Intensieve samenwerking met Woonkwartier en hun ketenpartners maakt dat mijn adviezen naadloos aansluiten bij de behoeften. Ik ga nog verder. Ik leef op door gesprekken met huurders. Daardoor weet ik wat er leeft en spelen mijn voorstellen op hun wensen in.’ Huurders centraal dus.
Woonkwartier beschikt naar verhouding over veel eengezinswoningen. Vaak gespikkeld vanwege verkoop in het verleden. Maar uitfasering van aardgas lijkt onmogelijk door alleen huurders te betrekken. Ook particulieren spelen een sleutelrol. Bianca Koster: ‘Wij zien de problemen al op ons afkomen. Stel dat Woonkwartier de aardgasaansluiting uit haar woningen laat verwijderen door de netbeheerder. Maar het hoofdnet blijft liggen omdat particulieren in door Woonkwartier verkochte woningen niet aanhaken. Lijkt me onbetaalbaar voor de samenleving.’ Wat moet er dan veranderen? Koster is stellig: ‘Meest cruciaal is dat gemeenten snel een eenduidige warmtevisie vaststellen. Dat ontbreekt nu nog vaak. En daardoor geen kompas. Ik vrees dat dit nog enkele jaren op zich laat wachten. Daarnaast vormt financiering van de verduurzamingsmaatregelen voor veel particulieren een pittige uitdaging.’
‘Ik sluit me bij die zorg van Bianca aan’, zo pakt Yvette Eskander het stokje over. ‘Je kunt de komende decennia de stoep toch niet keer op keer openbreken. En wat te denken van kostbare sprongen in daken en gevels tussen huur- en koopwoningen als particulieren niet meedoen.’ Bianca Koster grijpt in. ‘Niet te somber. Het glas is niet half leeg, maar half vol. We hebben al ontiegelijk veel werk verzet. Van losse complexen naar hele programma’s. Strakke planningen en integrale aanpak. Het meenemen van particulieren in ons gespikkelde bezit is pittig, maar zeker niet onmogelijk. Nu lukt het ons ook al in de meeste gevallen om bij nieuwe daken de kopers mee te krijgen. Ondanks hoge kosten.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
