De omgeving van woningcorporaties is steeds in verandering. Van energielabel naar de Standaard als kompas. En vernieuwde Nationale Prestatieafspraken. Wetgeving op verduurzamingsgebied is met name door de rol van de EU steeds in ontwikkeling, wordt complexer en heeft toenemende impact. Maar ook de juiste duiding van de landelijke vertaling van die internationale spelregels vraagt steeds meer van corporaties.
Deze incompanysessie biedt een strategisch overzicht van de steeds veranderende context waarbinnen woningcorporaties verduurzamingsdoelen moeten realiseren. Wat is precies verplicht en wat is een inspanningsverplichting? Welke eisen zijn lastig haalbaar versus welke eisen kosten weinig extra moeite? Maar ook vragen over zekerheid. Welke van de aangekondigde wetten en afspraken zijn al relatief zeker en welke hebben het karakter van een luchtballon?
De energieprestaties van woningen zijn steeds belangrijker voor corporaties. Niet alleen het basis en detail energielabel. Maar ook de EP1, EP2, EP3, de Standaard, de netto warmtebehoefte en de temperatuuroverschrijding (TOjuli). Naast de waarde van de energieprestatie zelf gaat het ook om de betrouwbaarheid van achterliggende data. Steeds meer medewerkers van corporaties krijgen er mee te maken.
Deze in company training staat volledig in het teken van uitleg over energieprestaties. De basis middels NTA 8800 in relatie tot rekenmethodieken uit het verleden, definities en begrippen. Plus de samenhang tussen de verschillende energieprestaties. Wat en wanneer is iets verplicht? Wat komt er kijken bij het maken van een berekening, welke onderdelen van een woning tellen mee? Maar ook de betekenis voor corporaties en huurders. In beleid, prestatieafspraken, woningwaardering, EPV en communicatie.
Corporaties zijn alleen ‘startmotor’ voor het aardgasvrij maken van bestaande buurten en wijken als particulieren aanhaken. Bij ‘gespikkelde’ grondgebonden eengezinswoningen, bij gemengde verenigingen van eigenaren, maar ook bij volledig particulier bezit. De praktijk is dat alleen een dikke wortel middels vooral subsidies en veel keukentafelgesprekken onvoldoende blijkt. Ook een stok achter de deur is nodig.
De Wgiw (Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie) en Wcw (Wet collectieve warmte) zijn de onmisbare schakels. Beide wetten zijn politiek goedgekeurd en gaan de komende jaren in werking treden. Met een grote rol voor de gemeente. Deze in company training behandelt de ins en out van beide wetten. Welke voor- of nadelen leveren deze voor het verduurzamingsbeleid van corporaties op? En wat mogen corporaties verwachten van gemeenten met deze nieuwe spelregels? Plus de vraag wat dit betekent voor het overleg en de jaarlijkse lokale prestatieafspraken.
De investeringen voor corporaties om de verduurzamingsdoelen van de Nationale Prestatieafspraken te halen zijn enorm. De overheid stimuleert met een steeds omvangrijker pakket aan subsidies. Deze zijn te rubriceren naar een viertal terreinen:
Aanvullend zijn er steeds specifieke Europese, provinciale en gemeentelijke subsidies. Tijdens deze in company training komen alle subsidies op hoofdlijnen aan bod. Een keuzeschema helpt om alle denkbare subsidiekansen in kaart te brengen. Illustratie gebeurt met concrete voorbeelden van verduurzamingsprojecten. Inclusief inschatting van inspanning versus mogelijke opbrengst. Plus kritische succesfactoren.
Investeringen in duurzame woningen leiden tot lagere woonlasten. Fijn voor huurders. Maar niet altijd tot hogere huren voor corporaties, bijvoorbeeld door de huurprijsaftopping. Om corporaties toch te stimuleren een extra stapje te zetten is in 2016 de EPV (Energieprestatievergoeding) geïntroduceerd. Een vergoeding buiten de kale huur om. Een ingewikkelde regeling met veel administratieve lasten.
Met ingang van eind 2023 is de EPV daarom herzien. In deze in company training uitleg over die vernieuwde EPV. Theorie: welke woningen komen in aanmerking, wat zijn de eisen, hoe hoog is de maximale vergoeding en hoe werkt de garantie voor de huurder? Maar ook de praktijk. In welke processen en projecten ligt de EPV voor de hand? Wat is de verdiencapaciteit voor de corporatie en hoe zit het met de woonlasten van de huurder? En wat betekent het einde van het salderen vanaf 2027 voor de EPV?
De terechte nadruk van de Nationale Prestatieafspraken ligt op de verduurzaming van de sociale huurvoorraad. Minder bekend zijn twee Europese afspraken die zich op bedrijfsprocessen van corporaties richten.
Ten eerste de EED (Europese Energie-Efficiëntie Richtlijn). Deze stelt eisen aan corporaties met minstens 250 medewerkers of een minimale jaaromzet van € 50 miljoen én een balanstotaal van € 43 miljoen. Dit speelt dus meestal bij corporaties vanaf ongeveer 7.000 woningen. De verplichte EED-audit richt zich onder meer op het energiegebruik voor bedrijfsprocessen.
Ten tweede vereist de CRSD (Corporate Sustainability Reporting Directive) om aan jaarverslagen een ESG-rapportage (Environmental, Social and Governance aspecten) toe te voegen. Niet verplicht voor corporaties maar wel vaak gewenst. Tijdens de in company training komen beide Europese afspraken uitgebreid aan bod. Inclusief ontwikkelingen op dit gebied. Adviezen hoe hiermee om te gaan. Variërend van de meest lichte tot aan een uitgebreide benadering vanuit intrinsieke verantwoordelijkheid voor verduurzamingsthema’s.
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
