De corporatiesector is al in het Klimaatakkoord van 2019 aangewezen als ‘startmotor’ voor het aardgasvrij maken van bestaande buurten en wijken. Toch kwamen tot nu toe gestelde ambities niet van de grond door (1) wet- en regelgeving die niet klaar is zoals het nog niet actief zijn van de Wcw en Wgiw, (2) het ontbreken van het juiste handelingsperspectief voor woningeigenaren en (3) netcongestie die het afscheid van aardgas bemoeilijkt. Echter, de urgentie blijft hoog.
Deze incompanysessie biedt een overzicht van de uitdagingen en kansen bij het gasvrij maken van buurten en wijken. Want voor corporaties blijft de vraag: hoe werk ik aan aardgasvrije buurten en wijken? En hoe zorg ik dat klimaatadaptatie en biodiversiteit in deze aanpak geïntegreerd zijn?
Als ‘startmotor’ hebben corporaties een dominante rol bij het PAW (Programma Aardgasvrije Wijken en de vele andere woonwijken waar aardgas uiterlijk 2035 moet verdwijnen. Zodat het doel van 450.000 aardgasvrije woningen uit de Nationale Prestatieafspraken behaald wordt. Het uitfaseren van aardgas uit bestaande woonwijken is een volstrekt nieuw fenomeen. Een draaiboek dat voor specifieke situaties op maat te maken is ontbreekt. Toch hebben corporaties meer houvast nodig om een groter rendement voor hun inspanningen terug te zien. Tijdens deze in company training komen onder meer bod:
Daarnaast komen de meer zachte aspecten aan bod. Hoe zorg je voor blijvende chemie zodat de kans op succes zo groot mogelijk is? Zowel tussen organisaties onderling als tussen de mensen. Hoe krijg je zicht op de verschillende belangen en hoe zorg je voor verbinding? Welke governance hebben de verschillende belanghouders en hoe stem je die onderling af?
De overstap naar een aardgasvrije warmtevoorziening roept nieuwe technische vragen op. Welke aanpassingen zijn op welk moment nodig? Wat is de impact van de nieuwe voorzieningen op het ruimtebeslag? Maar ook de gevolgen voor de bewoners. Is hun wooncomfort gegarandeerd, is de woonruimte goed warm te houden in de winter en koel in de zomer, hoeveel overlast gaan bewoners ervaren en hoe zit het met de kosten? Tijdens deze in company training staan de belangrijkste technische consequenties van de aardgasvrije alternatieven warmtenetten en individuele warmtepompen centraal:
Niet alleen de technische consequenties komen aan bod. Ook de inpassing van maatregelen in reguliere onderhoudsprocessen. Resultaat is een zo goed mogelijke inzicht van de praktische gevolgen van aardgasvrije opties voor woningen en hun bewoners.
Ontwikkeling van warmtenetten voor bestaande buurten en wijken verloopt vanuit het perspectief van woningcorporaties via een vast patroon van overeenkomsten. Gebruikelijk betreft het:
Vaak is er nu sprake van het steeds opnieuw uitvinden van het wiel. Of het ‘recyclen’ van overeenkomsten van elders. Met te vaak een ondermaats resultaat. Onvoldoende borging van de cruciale zaken voor corporaties en huurders. Tijdens deze in company training komen de belangrijkste aspecten aan bod. Welke overeenkomsten zijn wanneer gewenst of vereist en wat is de onderlinge samenhang? Welk proces geeft de grootste garantie op succes: keuze van penvoering en rol van (huis-) juristen? Wat is de samenhang met de governance van corporatie? In alle planfasen: van initiatief tot en met instemming overstappende en nieuwe huurders na mutaties.
Bij de overstap naar aardgasvrij wonen gaat het niet alleen om techniek. Bewoners moeten centraal staan. Hoe zorg je ervoor dat zij op passende wijze participeren zodat de kwaliteit van plannen en processen door hun inbreng verbetert en draagvlak voor de transformatie ontstaat? Uiteindelijk is het cruciaal dat alle bewoners ook feitelijk instemmen met de plannen. Waarna sociale begeleiding tijdens de uitvoering en goede nazorg na de oplevering onmisbaar zijn. Deze in company training gaat gedetailleerd in op de belangrijkste aspecten voor inrichting van het participatie- en communicatieproces:
Daarnaast komen diverse ondersteunende tools aan bod. Ook zorgen allerlei best practices zorgen voor veel inspiratie. Wat maakt dat huurders achter de keuze voor het afscheid van aardgas staan?
Netcongestie heeft een gigantische impact op de nieuwbouw- en verduurzamingsopgave zoals de Nationale Prestatieafspraken deze beschrijven. Oplevering van nieuwbouw vertraagt of leidt tot hoge kosten voor de corporatie voor tijdelijke voorzieningen. Toepassing van individuele warmtepompen en zonnepanelen staat onder druk. Daar staat tegenover dat de uitrol van warmtenetten extra aanmoediging ondervindt vanwege het vermijden van individuele warmtepompen. De kennis vanuit deze in company training helpt de corporatie:
Deze in company sessie geeft corporaties meteen praktische handvatten om de schade door netcongestie voor nieuwbouw en verduurzaming te beperken!
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
