In het noordoosten van de provincie Friesland is Thús Wonen verantwoordelijk voor de sociale huisvesting. In totaal zo’n 6.500 voornamelijk grondgebonden eengezinswoningen. Veruit de meeste woningen verrezen tussen 1945 en 1990. Relatief lage huurprijzen. Het gaat om een uitgestrekt werkgebied met zo’n veertig dorpskernen verspreid over vier gemeenten. Het stadje Dokkum is de grootste kern. Vergrijzing en krimp hebben grote invloed op beleidsvraagstukken. Hoe stem je de routekaart voor CO2-neutraal woningbezit in 2050 af op die demografische ontwikkelingen? Stap voor stap aanpak of ineens? En verschilt de Friese aanpak van die elders in den lande?
‘Duurzaamheid speelt in mijn werk een grote rol, maar thuis net zo goed’, zo trapt Dave van der Helm, teammanager bij Atriensis, af. ‘Ik ben al goed op weg naar energieneutraliteit. Zonnepanelen, duurzaam geproduceerd hout als brandstof voor minder aardgasverbruik. Ik broed al een tijdje op de laatste stap: helemaal van aardgas af.’ Is dit een soloactie of zijn er thuis medestanders? Van der Helm staat er gelukkig niet alleen voor: ‘Mijn kinderen doen volop mee. Licht uit, deur dicht en afval scheiden. Als je er een spel van maakt dan doen kinderen altijd mee.’
Jeannette Dekker, directeur-bestuurder van Thús Wonen, verhuisde bij haar aanstelling van het zuiden naar het uiterste noorden van Nederland. ‘Reken maar dat mijn man en ik de vooroorlogse woning in Leeuwarden flink moesten aanpakken. Hij vanuit zijn vakkennis over installaties en ik vanuit de bouwtechniek. Dat is een perfecte match. Onze woning is nu lekker warm en alle asbest is gesaneerd.’ Bij haar start stak Jeannette Dekker veel energie in stroomlijning van de fusiecorporatie. Ook in de kanteling van de focus op beheren naar verbetering van de bestaande voorraad. Meest opmerkelijke van de inwerkperiode was destijds toch wel het settelen in Friesland. Met het aanleren van de Friese taal voorop.
Tijdens het gesprek bezigt Dekker met regelmaat Friese woorden en gezegden. ‘Met wethouders app ik inmiddels in het Fries. Dit jaar hield ik voor het eerst een deel van mijn nieuwjaarstoespraak in het Fries. Volgens een collega klonk het zoals koningin Máxima Nederlands spreekt. Dat vat ik als groot compliment op.’ Heeft die taal ook betekenis in het werk? Jeannette Dekker beaamt dit volmondig. ‘Fries is hier de eerste en Nederlands de tweede taal. Samenwerken en communiceren doet iedereen natuurlijk het liefst in de taal waar je je het gemakkelijkste in uitdrukt. Ik vind ‘mienskip’ het mooiste Friese woord. Het staat voor mij voor ‘samen met de gemeenschap’. Die grondhouding tref ik hier overal aan. De wil tot samenwerken is groot. Misschien wel een overblijfsel van de eeuwenlange gezamenlijke strijd tegen de gevaren van de zee.’
Het kantoor van Thús Wonen weerspiegelt die samenwerkingsgedachte. Geen rigide scheiding tussen ruimten voor bezoekers versus die voor medewerkers. Veel daglicht en afwisseling tussen open en gesloten ruimten.
In de vergaderruimte springen de posters van een recente scrumsessie in het oog. In de lunchruimte grote vellen aan de wand met in trefwoorden de resultaten van een cultuurdiscussie onder medewerkers. In de kamer van Dekker vallen Dave van der Helm de teksten op die op de flipover staan. ‘Er is hier onlangs stevig gediscussieerd over de impact van de systeemwereld versus de bedoeling van corporaties’, zo analyseert hij scherp. Herkenbaar? ‘Zeker. Ik heb daar dagelijks mee te maken.’
Een voorbeeld van de systeemwereld die de macht van de bedoeling overneemt? Van der Helm heeft weinig bedenktijd nodig. ‘Neem de energielabels. De bedoeling was destijds dat consumenten hierdoor voor woningen met groene energielabels zouden kiezen en energieverspillende woningen links zouden laten liggen. Zo werkt het niet. De systeemwereld nam de macht over. Heel veel regels die een eigen leven gaan leiden. Bovendien levert het soms zelfs beslissingen op die voor verduurzaming ronduit ongunstig zijn.’ Dan naar de verduurzamingsopgave van Thús Wonen. Wat betekenen vergrijzing en krimp voor de aanpak? Jeannette Dekker: ‘Wij krimpen het woningbezit in. Het ene deel van de resterende woningen vervangen wij door energieneutrale nieuwbouw. Het andere deel staat er in 2050 nog. Die woningen transformeren wij in stappen naar energieneutraliteit. Op kortere termijn goede schilisolatie. Pas op langere termijn de laatste stap en aanvullende en flinke schilisolatie, gas uit woningen en de bijbehorende installaties.’
Waarom die keuze voor een gefaseerde aanpak? Woningen kunnen toch ineens naar nul-op-de-meter? Van der Helm valt Dekker bij: ‘De energetische kwaliteit van veel woningen was niet denderend. Ik snap de keuze van Jeannette om eerst alle door te exploiteren woningen naar een goed basisniveau te brengen. Een betere aanpak dan een klein aantal woningen energieneutraal te renoveren tegen hoge kosten en alle andere, in energetisch opzicht, matige woningen ongemoeid te laten,’ Jeannette Dekker sluit af met misschien wel het belangrijkste argument: ‘Bewoners hebben ons als hoogste prioriteit meegegeven dat hun woningen goed geïsoleerd moeten zijn. Zij zijn de tocht en kou beu. Vaak waait het hier nu eenmaal hard.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
