De Standaard verdringt de komende jaren het energielabel als belangrijkste kompas voor de energieprestatie van woningen. Minister Ollongren presenteerde op de valreep van deze kabinetsperiode de Standaard. Geen labeldoelen meer, maar een compleet nieuwe definitie waar corporaties uiterlijk 2050 aan moeten voldoen. Wat houdt de Standaard in en hoe vindt invoering plaats?
Minister Ollongren (kamerbrief 30196) presenteerde op 18 maart 2021 de Standaard aan de Tweede Kamer. Gebaseerd op uitgebreid onderzoek. De Standaard houdt de netto energiebehoefte per m2 gebruiksoppervlakte in. Met correctiefactoren voor minder compacte woningen waarbij het schiloppervlakte groter dan het gebruiksoppervlakte is. In de Standaard is het isolatieniveau van de schil, de kier- en naaddichting en het ventilatiesysteem verwerkt. De Standaard moet haalbaar zijn met optimale isolatie in de schil zelf (toetsingsrapport), ofwel de ‘minimale waarden die tot de Standaard leiden’. De maximale netto warmtevraag in kWh per m2 vormt een vast cijfer plus een toeslag als het schiloppervlakte groter is dan de gebruiksoppervlakte:
Deze waarden zouden haalbaar moeten met die ‘minimale waarden die tot die Standaard leiden’ (pagina 82). Dit zijn de randvoorwaarden middels Rc waarden voor dak plus vloer van 3,5 en van de gevel van 1,7, HR++ beglazing, een goede kier- en naaddichting middels een Qv;10 waarde van maximaal 0,7 en met vraaggestuurde mechanische afzuiging. De zogenaamde streefwaarden zijn veel hoger, maar in principe niet nodig om de Standaard te halen: Rc dak 8, Rc gevel 6, Rc vloer 3,5, triple beglazing, gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning en een Qv10; waarde van maximaal 0,4. Dit komt meer overeen met NOM-woningen.
Indicatief sluit de Standaard voor vooroorlogse woningen aan op het huidige energielabel D en voor naoorlogse woningen op energielabel A. Wel te behalen zonder duurzame opwekkers zoals zonnepanelen. Aedes vindt de Standaard te ambitieus en is bovendien van mening dat deze voor alle woningeigenaren moet gelden en niet alleen voor corporaties. Voorspelbaar is ook dat de Stroomversnelling de Standaard, immers gebaseerd op isoleren in de schil zelf, te weinig ambitieus vindt. Waarom de kanteling van energielabels naar de Standaard met de netto warmtevraag als basis? De Standaard staat synoniem voor optimaal isoleren in de schil zonder onderdelen over te slaan (memo begeleidingscommissie). Dit levert spijtvrije en betaalbare isolatie op (rapport TNO met overigens zeer optimistische kosteninschattingen). De woning is geschikt voor alle denkbare duurzame opwekkers: van hybride situaties met groen gas of waterstof, tot warmtenetten of elektrische warmtepompen. De vervolgstappen (zie met name de bijlage) maken voor corporaties de oplossingsrichtingen duidelijk. De minister geeft vijf opties voor gebruik van de Standaard:
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
