Oost Flevoland Woondiensten ofwel kortweg OFW verhuurt 4.500 woningen in Dronten, grotendeels eengezinswoningen uit de jaren 60 en 70. OFW staat bekend als een voorloper binnen de corporatiewereld op het gebied van duurzaamheid. Het is niet voor niets dat OFW nu al de doelstellingen van het Convenant Energiebesparing Huursector 2020 heeft bereikt. Daarom is het de hoogste tijd om nieuwe uitdagende doelen te stellen: al het bezit van OFW energieneutraal in 2030. Een interview met Truus Sweringa, directeur-bestuurder van OFW, en Jessica van Eijs, adviseur bij Atriensis, over de focus op verduurzaming en energieneutraliteit.
Het door Jessica van Eijs voor OFW opgestelde beleidsplan combineert de langetermijnvisie van OFW wat betreft energieneutraliteit met praktische maatregelen voor het bezit in de eerste etappe van die lange reis. Wat houdt deze eerste etappe precies in? Het gaat niet alleen om concrete plannen, maar ook om te anticiperen op nog onbekende toekomstige ontwikkelingen. Truus Sweringa legt dit uit: ‘In deze tijd bespreken we de echte vraag te weinig, omdat de systeemwereld met alle regeltjes vaak te dominant is. Wij stellen altijd onze doelen centraal: wat is de echte vraag waar we voor staan?’
Waarom legt OFW zo’n nadruk op verduurzaming en energieneutraliteit? Truus Sweringa: ‘Verduurzaming behoort tot onze kerntaken: het bieden van huisvesting aan mensen met een laag inkomen. Voor deze doelgroep zijn de woonlasten zeer belangrijk. Niet verduurzamen betekent namelijk dat de woonlasten later te hoog worden. Daarnaast bieden duurzame woningen comfort en hebben ze een goede uitstraling.’
Sweringa over de plannen voor de lange termijn van OFW: ‘Wij houden de stip aan de horizon in het vizier. Zo zijn we in staat om de juiste keuzes te maken, ook als er onderweg veranderingen optreden, zoals gewijzigde wet- en regelgeving of nieuwe technologie. Iedere maatregel moet doeltreffend zijn; niet alleen nu maar ook later nog, zo vermijden we desinvesteringen. Voor een corporatie is het belangrijk om constant bezig te zijn met de echte vraagstukken. Die bespreken wij met onze bewoners en belanghouders. De besluitvorming moet toch ook duurzaam zijn?’
Jessica van Eijs vult aan: ‘We overlegden vaak met het managementteam van OFW, de medewerkers en de belanghouders om tot het beleidsplan te komen. De doorlooptijd nam daardoor toe, maar het resultaat is absoluut verbeterd.’
Wat zijn voorbeelden die de echte vraag tonen die OFW zichzelf stelt? Volgens Truus Sweringa is het cruciaal dat je dichtbij de mensen staat en dat je als woningcorporatie vastomlijnde plannen kan loslaten. ‘Een bewoonster was bezorgd over een vogelnestje toen wij haar dak wilden vervangen. We wezen haar niet af, maar vroegen om suggesties. Uiteindelijk heeft zij samen met buurtbewoners nestkastjes opgehangen.’
Hoe zie je de weg naar energieneutraliteit? Jessica van Eijs: ‘Energieneutraliteit in 2030 is lastig, maar het is goed om een ambitieus doel te stellen. Daardoor maak je concrete stappen op de korte termijn. Wees realistisch op de kortere termijn maar flexibel op de langere termijn, zodat je goed kunt inspelen op nieuwe ontwikkelingen.’
Hoe kan OFW anticiperen op toekomstige en nu nog onbekende ontwikkelingen? Jessica van Eijs licht toe met voorbeelden van haar advisering aan OFW: ‘Denk aan het vrijmaken van een op het zuiden georiënteerd dakvlak voor een toekomstig compleet geïntegreerd zonnedak. Verplaats bij de huidige ingreep alvast de dakdoorvoeren, dakramen en dakkappellen naar het beschaduwde dakvlak. Installeer hier tijdelijk 6 of 8 losse zonnepanelen en zorg voor voldoende vrije ruimte voor toekomstige installaties. Compleet nieuwe en geavanceerde installaties zijn dan over enkele decennia gemakkelijker in te passen.’
OFW investeert in energiezuinige woningen, maar hoe kijkt Truus Sweringa aan tegen het stimuleren van bewoners tot energiebewust gedrag? ‘Ik heb de indruk dat onze huurders al heel energiebewust zijn. Je hebt immers weinig keuze als je niet zoveel geld hebt. Daarnaast is energiezuinige apparatuur vaak een stuk duurder, daar ligt een mooie taak voor de overheid. Lokale campagnes zijn best lastig, maar wij zetten daar toch vol op in. Ook hier geldt dat je pragmatisch te werk moet gaan. Zo doen onze huurders mee aan energiebespaarwedstrijden en ondersteunen wij hen achter de voordeur met energiecoaches.’
Hoe beviel de samenwerking met OFW bij het opstellen van het beleidsplan voor energieneutraliteit? Jessica van Eijs: ‘Prima, want ik lever zo een bijdrage aan het milieuvraagstuk en aan de woonlastenbeheersing. Ik zie helaas nog geregeld in mijn adviespraktijk kwalitatief zeer slechte sociale huurwoningen. Ik vind het leuk als ik door mijn advieswerk het verschil kan maken. Dat doe ik ook privé. Ik zet me als gemeenteraadslid in mijn woonplaats in voor verduurzaming en woonlastenbeheersing.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
