Woonbedrijf ieder1 is met 14.000 woningen in Zutphen en Deventer een belangrijke speler in de zogenaamde Stedendriehoek. Sinds een paar jaar bezig met een forse verduurzamingsoperatie. Energielabel B is binnen handbereik. Nieuw duurzaamheidsbeleid ligt alweer klaar. Uitgangspunt is de Trias Energetica. Met focus op de eerste stap: beperking van energiegebruik. Isoleren dus. Een heel bewuste keuze. Daarnaast intensieve samenwerking met gemeenten voor aardgasvrij wonen. Een gesprek met Frank Wienholts van Woonbedrijf ieder1 en Bram van den Boogaard van Atriensis.
Duurzaamheid is een breed begrip. Een enorm cliché. Maar daarom niet minder waar. Iedereen verduurzaamt vanuit een eigen motivatie en op een eigen manier. Frank Wienholts van Woonbedrijf ieder1 zoekt naar balans. Duurzaam wonen en consumeren. En actief bezig zijn met biodiversiteit. Wienholts is lid van een vogelwerkgroep en ringde zelf dit jaar voor het eerst een jonge steenuil. Bram van den Boogaard van Atriensis is van jongs af aan betrokken bij natuur en duurzaamheid. Hij isoleerde eigenhandig de begane grondvloer van zijn eigen woning. Geen enkele aannemer durfde het aan. Van den Boogaard: ‘Ik werkte al jaren in de logistiek. Maar daar lag mijn hart niet. Daarom ben ik nu bouwkundig inspecteur en stel ik energielabels op.’
Frank Wienholts en Bram van den Boogaard praten samen over de manier waarop Woonbedrijf ieder1 met duurzaamheid omgaat. Rode draad is het maken van keuzes en beginnen bij de basis. Niet van heel veel zaken steeds een beetje doen. Maar gestructureerd en stap voor stap naar doelen toewerken. Bij bestaande woningen, energietransitie en uitbreiding van de woningvoorraad.
Eerst de bestaande woningen. Doelstelling: in 2022 heeft Woonbedrijf ieder1 geen woningen meer met energielabels E, F of G. En gemiddeld energielabel B over de hele voorraad. Het nieuwe duurzaamheidsbeleid met het volgende doel ligt al klaar. In 2030 minimaal energielabel B voor alle woningen. De komende jaren verduurzaamt Woonbedrijf ieder1 alle woningen met de energielabels C of D naar energielabel A. Leidend is de eerste stap van de Trias Energetica: verminderen van energiegebruik. Woningen isoleren dus. Wienholts: ‘Wij zijn terughoudend met de plaatsing van zonnepanelen. Die verbeteren wel het energielabel, maar niet de kwaliteit van de woning. En daar gaat het ons juist om.’ De aanpak van Woonbedrijf ieder1 loopt vooruit op de Standaard. De in het voorjaar van 2021 gepresenteerde nieuwe meetlat voor de energieprestatie. Als richtpunt voor 2050. Een woning die voldoet aan de Standaard is in principe voldoende geïsoleerd om over te stappen op aardgasvrije verwarming.
Ook bij planmatig en dagelijks onderhoud begint duurzaamheid bij Woonbedrijf ieder1 bij de basis. Wienholts: ‘Wij vervangen alleen bouwdelen als het echt nodig is. En wij houden gebouwen lang en goed in stand. Misschien niet spectaculair, maar wel de basis voor duurzaam materiaalgebruik. Toch kan en moet er meer. Zoals hergebruik van materialen, LED verlichting in algemene ruimten, groene daken en verbetering van de leefomgeving voor mens en natuur. Onze werkgroep basiskwaliteit is daarmee aan de slag gegaan.’
Landelijk tussendoel voor de energietransitie is 20% aardgasloze woningen in 2030. Door een wijkgerichte aanpak en samenwerking met de gemeenten. De transitievisie warmte vormt per gemeente de basis. Daarna volgen wijkuitvoeringsplannen. In Deventer is al een start gemaakt voor Zandweerd, een wijk in het noordwesten van Deventer. Compact, verscheidenheid aan bebouwing en toch best groen. Er zijn al concrete plannen voor een lage temperatuur warmtenet met als bron een rioolwaterzuiveringsinstallatie. De gemeente investeert. Daarnaast is er subsidie. Via een regieteam zijn Woonbedrijf ieder1, andere corporaties, netbeheerder Enexis en maatschappelijke organisaties nauw betrokken.
Tenslotte nieuwbouw. In het buitengebied van Deventer is grootschalige nieuwbouw nauwelijks mogelijk. Dat stimuleert binnenstedelijke transformatie. Speuren naar kansen door transformatie van bestaande gebouwen en benutting van braakliggende terreinen. Het buitengebied wordt op die manier niet extra belast.
Laatste vraag. Waar zijn Frank Wienholts en Bram van den Boogaard trots op? Beiden reageren bescheiden. Maar wel vergelijkbaar. Wienholts: ‘Het is misschien niet spectaculair. Maar wel heel belangrijk. Door goed onderhoud gaan onze woningen lang mee. Dat vermindert materiaalgebruik.’ En Van den Boogaard? ‘Energielabels geven corporaties inzicht in de energetische kwaliteit van woningen. Ik vind het mooi op die manier een stevig fundament voor verduurzaming te leggen.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
