Het Gooi en Omstreken is een woningcorporatie met zo’n 7.000 woningen in Hilversum en omgeving. In het verleden ging deze corporatie voorzichtig met financiën om, waardoor nu de verduurzaming van de woningvoorraad slagvaardig aangepakt kan worden. Pieter Smeijer geeft leiding aan het energiebesparingsprogramma van Het Gooi en Omstreken. Hij bespreekt met Arjan van Helvoort, adviseur bij Atriensis, het programma waar Het Gooi en Omstreken momenteel aan werkt: de isolatie tussen 2013 en 2018 van 4.500 woningen in Hilversum en omgeving. De woningcorporatie behaalt hiermee de doelstelling van het Convenant Energiebesparing Huursector. Hoe pakt deze ambitieuze corporatie dit grootschalige programma aan?
Een onderdeel van het omvangrijke energiebesparingsprogramma is de aanpak van complex 212 aan de Schoolstraat in Hilversum. Dit complex bestaat uit 60 woningen voor ouderen en is gebouwd rond 1980. Pieter Smeijer vertelt over het complex: ‘Dit was van de ruim 1.000 woningen van dit jaar de bijzonderste en Arjan had er een hele kluif aan. Ondanks dat dit complex nog maar 35 jaar oud is, twijfelden we of we het niet moesten slopen. Het was een grauw pand en het paste niet bij het plein dat ervoor ligt. Het gebouw had een gesloten, naar binnen gekeerde uitstraling. Dat kwam door een horizontale geleding, naargeestige screens en loggia’s met veel te hoge massieve borstweringen. Het complex had geen prettige entree en de bewoners schaamden zich er bijna voor. Heeft het dan nog zin om zo’n gebouw te isoleren?’
Toch verbeterde Het Gooi en Omstreken het complex met relatief bescheiden middelen. Pieter Smeijer: ‘We keken niet alleen naar energetische maatregelen, ook naar esthetische. We creëerden een moderne uitstraling, maar respecteerden tegelijkertijd het verleden. Ook het woongenot moest uiteraard verbeterd worden. Er moest eenheid in verscheidenheid ontstaan.’
De uiteindelijke vooral op energiebesparing gerichte ingreep pakte meteen het gevelbeeld aan. Energiebesparing vond plaats door onder meer nieuwe kunststof kozijnen, zuinige verwarmingsinstallaties met gasabsorptiewarmtepompen en zonnepanelen. De corporatie heeft de verbinding van de woningen met het buitenplein hersteld door nieuwe zonneschermen met knikarmen aan te brengen en de borstweringen van de loggia’s te verlagen. Door het keimen van de gevels in verschillende kleuren kreeg het gebouw ritme en geleding.
Arjan van Helvoort licht toe: ‘Er is veel aandacht besteed aan de uitstraling en belevingswaarde. Het complex past weer bij het plein en bij de naastgelegen panden.’
‘Door de ingreep zien we voor het eerst in 35 jaar een mooi gebouw’, zo vervolgt Arjan. ‘De bewoners zijn hartstikke trots op hun woning, wat bijdraagt aan het woongenot. Nu komen de bewoners kennissen tegen op straat en zeggen enthousiast: kijk daar woon ik!’
De bewonersgroep van het complex was niet gemakkelijk. Arjan van Helvoort: ‘Het is een homogene en kritische groep ouderen, eerst de kat uit de boom kijken. De bewoners gingen misschien juist wel akkoord met de plannen inclusief overlast omdat wij ook het uiterlijk van het gebouw en de belevingswaarde wilden verbeteren. Dat is toch waar je als bewoner vooral mee bezig bent, al vond men de energiebesparing zeker interessant. We spraken vaker over kleuren, de loggia’s en de vernieuwde entreehal dan over de isolatie. De bewoners hadden tijdens dat overleg vooraf ook veel aandacht voor de comfortverbetering na de ingreep: hoeveel geluidsoverlast is er van het nabijgelegen spoor? Hoe werkt de verwarming? Is de ventilatie ingewikkeld? De bewoners raakten betrokken bij ons project en werden steeds enthousiaster, dat was mooi om te zien.’
Het Gooi en Omstreken is zeer tevreden met het mooie en energiezuinige complex dat nog minimaal 25 jaar meegaat. Dat was de investering in de bewonerscommunicatie zeker waard. De onthulling van de naam die de bewoners zelf hebben gekozen, sloot het project af: vanaf nu geen complex 212 aan de Schoolstraat, maar de Prinsenhof.
Hoe verloopt de rest van het omvangrijke isolatieprogramma? Pieter Smeijer: ‘We zijn al over de helft van de 4.500 woningen en liggen dus op schema. We verbeteren het woningbezit liever over de volle breedte met een haalbare en rendabele stap dan dat we één heel grote stap zetten met een klein aantal woningen. We streven niet naar incidenteel pieken, al bekijken we natuurlijk of we op bepaalde onderdelen een extra stap zetten.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
