Rochdale beheert ruim 38.000 woningen in en om Amsterdam. De opgave om energieneutraliteit te bereiken in deze stedelijke omgeving met een verouderde woningvoorraad is omvangrijk en ingewikkeld. Zorgvuldige en intensieve afstemming met bewoners, mede door de Amsterdamse kaderafspraken. Goed werk kost tijd en er is nog veel te doen. Toch is manager vastgoed Eric Nagengast positief gestemd. Zijn afdeling maakte onder begeleiding van Dorothé Jacobs van Atriensis flinke stappen in het onder ogen zien van de urgentie van verduurzaming en kwam tot een gedeelde visie hoe dit te bereiken. De eerste pilots zijn inmiddels in uitvoering.
Het interview vindt plaats op een warme dinsdagmiddag eind augustus. Helaas niet zoveel verkoelende bomen op het Bos en Lommerplein waar Rochdale gevestigd is. Gelukkig is het klimaat in het kantoor van Rochdale wel prettig. In de werkkamer van Eric Nagengast vallen twee grote planten op. Opgekweekte stekjes van een van zijn collega’s, zo horen we later.
Aanleiding voor de samenwerking tussen Atriensis en Rochdale was de wens van Eric Nagengast om het thema duurzaamheid op actieve wijze bij zijn afdeling onder de aandacht te brengen. Er volgden diverse sessies waarin collega’s verder gemotiveerd en geactiveerd werden. Zoals Dorothé Jacobs aangeeft, is het in dit soort gevallen de kunst om mensen te laten voelen dat het moet en zich naar elkaar te laten uitspreken. Natuurlijk leest iedereen de krant en volgt men het nieuws. Maar toch blijft duurzaamheid te vaak een ver-van-mijn-bed-show. Dorothé Jacobs licht toe: ‘Het is mooi om te zien hoe mensen met verschillende intrinsieke motivaties wel tot één gedeelde visie op het gebied van duurzaamheid komen.’ Eric Nagengast vult aan: ‘Het is moeilijk om tien jaar vooruit te kijken met alle ontwikkelingen die gaande zijn. Maar we moeten wel vandaag beginnen. En daarbij met de kennis van vandaag zoveel mogelijk opties naar de toekomst toe open houden.’
Eric Nagengast werd uiteindelijk verrast door het hoge ambitieniveau van zijn collega’s. Steeds vaker ziet hij dit ook terug in het dagelijkse werk. ‘Collega’s gaan net dat stapje verder en beargumenteren goed waarom ze dat nuttig vinden. Daarnaast hebben we bijvoorbeeld onze interne formats voor besluitvorming aangepast zodat het gewenste duurzaamheidsniveau bij ingrepen expliciet benoemd en beargumenteerd wordt.’ Organisatiebreed worden de visie en het beleid van Rochdale verder uitgewerkt. De afdeling vastgoed startte ondertussen met het uitvoeren van pilots om
energie-onzuinige complexen aan te pakken.
Tijdens het interview blijkt Eric Nagengast gepassioneerd over een brede aanpak van verduurzaming. Het gaat hem niet alleen om energiezuinigere woningen met groenere energielabels, maar om daadwerkelijk meer groen in de stad. Eric Nagengast somt op: ‘Groen houdt de stad koel in de zomer, vormt waterbuffers, verhoogt de kwaliteit van leven en haalt fijnstof uit de lucht. Nu gaat er veel specifieke aandacht naar de isolatie en installaties van woningen. In de verre toekomst zie ik energieopwekking meer als een verborgen element in de ruimtelijke omgeving. Energiezuinige woningen en toepassing van duurzame energie en materialen zijn straks vanzelfsprekend. Dat volgt uit technische innovaties en strengere normen. Het is slechts een kwestie van tijd en dan is dat geen issue meer. Toch zou het jammer zijn als we ons dan pas druk maken over meer groen in de stad. Dat is geen luxe, maar een eerste levensbehoefte. En bovendien een efficiënte manier om de stad leefbaar te houden.’
Dorothé Jacobs signaleert een dilemma: ‘Ik zie steeds meer bewoners die snappen waarom duurzaamheid belangrijk is. Tegelijkertijd zijn de zogenaamde tegeltuinen een trend. Weg groen in de stad.’ Eric Nagengast reageert: ‘Tegeltuinen, daar snap ik helemaal niets van. Maar als zo’n trend een gegeven is, moeten we meer collectief groen organiseren. Mijn eigen straat heeft bijvoorbeeld een complete metamorfose ondergaan door beplanting van boomspiegels en een paar geveltuinen. Zo moeilijk is het ook weer niet.’
Via het beleid van Rochdale en het pad naar een groene stad komt het gesprek op de overgang van fossiele naar duurzame energie. Hoe raakt Amsterdam van het gas af? ‘Gebiedsgewijs’, is de reactie van Eric Nagengast. ‘De stad moet de regie nemen en aangeven wanneer welke wijk aan de beurt is. Rochdale kan dat niet per gebouw beargumenteren. De overheid zou daarnaast voorlichting moeten geven met postbus 51-spotjes.’ Dorothé Jacobs vult aan: ‘Zo zijn we in het verleden ook aan het gas gegaan en zo komen we er ook weer vanaf.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
