In de zeven gemeenten van de Drechtsteden wonen zo’n 300.000 inwoners. De -eveneens- zeven corporaties verhuren in totaal ruim 40.000 sociale huurwoningen. Dit is ongeveer dertig procent van alle woningen. De ambitie van de regio is groot. Van aardgas af in 2035 en energieneutraal in 2050. De warmtetransitie verloopt gefaseerd en per gebied, met een sterke regie vanuit de regio. Logisch dat de corporaties zorgvuldig samen optrekken. Erwin Zwijnenburg is directeur-bestuurder van corporatie Woonkracht10 en één van de kartrekkers van die samenwerking. Koen Seghers is beleidsadviseur bij Atriensis en ondersteunt de corporaties bij de warmtetransitie. Hun dialoog gaat in op noodzaak en kracht van de samenwerking tussen de zeven corporaties.
‘Ongeveer alles’, zo reageert Erwin Zwijnenburg heel direct op de vraag wat nieuw is aan de actuele vraag om afscheid van aardgas te nemen. ‘Natuurlijk werkten corporaties al langer aan energiebesparing. Maar afscheid van aardgas en CO2-neutraliteit in 2050 is nieuw. Geen aardgas meer in 2035. De tijd van inspanningsverplichtingen is voorbij. De urgentie is groot. Niemand kan zich onttrekken zonder goede argumenten. De opgave gaat veel verder dan alleen het goed isoleren van woningen. Iedereen die meewerkt aan deze opgave moet alle beschikbare expertise inzetten. Wat corporaties steunt, is dat transitie meteen bijdraagt aan beheersing van woonlasten. Te lang doorgaan met aardgas zou wel eens tot ontoelaatbare energierekeningen kunnen leiden.’
Koen Seghers adviseerde wat de meest geschikte energiebron voor de zeven corporaties van de Drechtsteden is als vervanger van aardgas. ‘Vooral de meest betaalbare’, zo kleurt Koen Seghers zijn opdracht in. ‘Bedenk dat het voor de corporaties van de Drechtsteden misschien wel om één miljard euro gaat. Een gigantisch bedrag, en met de kennis van nu praktisch niet op te brengen. Ik vind de warmtetransitie van de Drechtsteden een spannende en unieke opgave. De impact is groot. Het belang van samenwerking tussen de zeven corporaties is gigantisch. In veel wijken zijn meerdere corporaties actief. Dan is het noodzaak om optimaal af te stemmen wat de nieuwe duurzame energiebron als vervanger van het aardgas is. Maar ook fasering, techniek en bewonerscommunicatie.’
‘Gemeenten, warmtebedrijf en netbeheerder verwachten dat corporaties met één mond spreken’, zo vervolgt Zwijnenburg. ‘Voor corporaties is de uitfasering van aardgas een volstrekt nieuw fenomeen. Gezien de bebouwingsdichtheden en de vele duurzame warmtebronnen in de Drechtsteden ligt in de meeste wijken een warmtenet voor de hand. Die transformatie is voor corporaties natuurlijk volstrekt nieuw. Veel corporaties moeten daar volledig vertrouwd mee raken. Wij dienen nog te doorgronden wat dit inhoudt. Qua processen, techniek, maar vooral de gevolgen voor onze bewoners.’ Seghers vraagt Zwijnenburg naar de gevolgen voor bewoners. ‘Het gaat om vertrouwen tussen Woonkracht10 en huurders als wij een huurverhoging voor een ingreep vragen waarbij woonlastenverlaging de randvoorwaarde is. Wie vergoedt de kosten voor een ‘Ik adviseer corporaties op meer plekken in Nederland. Als het in de Drechtsteden niet lukt, dan nergens. De samenwerking tussen corporaties onderling, netbeheerder, warmtebedrijf en gemeenten is optimaal.’ Koen Seghers, beleidsadviseur bij Atriensis elektrisch kooktoestel en een nieuwe pannenset? Belangrijkste vind ik dat onze huurders het belang van de overstap inzien.’
De warmtetransitie verloopt wijk voor wijk. Dwars door de zeven gemeenten van de Drechtsteden. Nemen corporaties het voortouw waarna particulieren volgen? Of trekken corporaties en particulieren gezamenlijk op? Koen Seghers vindt dit misschien wel de grootste uitdaging. ‘Ik ben voorstander van gezamenlijk optrekken. Maar pittig is de opgave. Voor 40.000 woningen vinden uiteindelijk contractgesprekken met zeven corporaties als eigenaren plaats. Zet daar de 90.000 particuliere woningen met 90.000 besprekingen tegenover. Bijzonder lastig. De vervanging ruim een halve eeuw geleden van olie en steenkool door het toen goedkope aardgas bracht veel comfort, waardoor mensen gemakkelijk overstapten. Maar ik zie niet zo snel of bewoners ook comfortvoordelen zien als zij binnenkort van aardgas weer over moeten stappen naar elektriciteit of een warmtenet.’ Erwin Zwijnenburg denkt daar anders over: ‘Aardgas wordt onbetaalbaar en maatschappelijk onverantwoord. Woonkracht10 gebruikt de uitfasering van aardgas om het comfort in de woning meteen te vergroten en woonlasten te verlagen.’
Graag een voorspelling van de resultaten rond 2030. Zodat we dit gesprek tegen die tijd langs de dan bereikte duurzaamheidsresultaten kunnen leggen. Erwin Zwijnenburg heeft een helder beeld: ‘Ik ga ervan uit dat de woningschil in minstens de helft van het corporatiebezit energetisch volledig op orde is. De eerste wijken zijn van het gas af en het duurzame warmtenet zorgt voor de verwarming. De eindsituatie bereiken we rond 2040. Maar de condities moeten veel beter. Minder belastingdruk. Daarbij veel innovatie. Betere en goed kopere technieken.’ Koen Seghers schat de situatie een stuk positiever in. ’Ik adviseer corporaties op meer plekken in Nederland. Als het in de Drechtsteden niet lukt, dan nergens. De samenwerking tussen corporaties onderling, netbeheerder, warmtebedrijf en gemeenten is optimaal. Rond 2030 ligt de basisinfrastructuur van het warmtenet in de grond. De helft van de woningen is dan van het aardgas af en aangesloten op dat warmtenet. Daarnaast zijn de kosten om woningen met alleen elektriciteit te verwarmen inmiddels een flink stuk gedaald. Zeker in landelijke gebieden zonder kansen voor het warmtenet is dit belangrijk.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
