Portaal is een grote speler in de corporatiesector met ruim 50.000 woningen verdeeld over vijf stedelijke gebieden. Op verschillende fronten actief met het thema duurzaamheid. Stefan Arts van Portaal gaat in gesprek met Thijs Cleven van Atriensis over een van de projecten. Een ingreep in enkele jaren tijd in ruim 2.000 woningen. Volgens Stefan Arts een bijzonder voorbeeld om drie redenen. Ten eerste heeft deze ingreep kenmerken van zowel planmatig onderhoud als renovatie. Ten tweede gaat het niet alleen om het aanbrengen van de basiskwaliteit van Portaal. Maar ook om individuele keuzemogelijkheden. En ten derde vanwege het doel om vanuit ketensamenwerking tempo te maken met deze toch gevarieerde aanpak.
Stefan Arts ontvangt ons op het kantoor van Portaal in Utrecht. Vanwege een andere bijeenkomst is het er een drukte van belang. Weerspiegelt deze bedrijvigheid de inzet van Portaal op het thema duurzaamheid? Zichtbaar zijn de inspanningen van Portaal in ieder geval wel. Of het nu draait om de Utrechtse Isolatie Uitdaging of het op grote schaal plaatsen van zonnepanelen. Eén van de projecten waar Stefan Arts zich mee bezig houdt is het verduurzamen van ruim 2.000 woningen verdeeld over een groot aantal complexen in enkele jaren tijd. In ketensamenwerking. Met veel keuzevrijheid voor bewoners. Stefan Arts licht toe: ‘Met dit project willen we echt tempo maken. Het gaat enerzijds om maatregelen die Portaal sowieso wil uitvoeren om de basiskwaliteit van de woningen op niveau te brengen. Anderzijds kunnen bewoners op individuele basis aanvullende energetische verbeteringen kiezen. De variatie is groot, maar binnen een bandbreedte. Toch zien wij een gestroomlijnd proces in de uitvoering. En wij pakken in slechts een paar jaar ruim 2.000 woningen aan.’
Hoe organiseerde Portaal dit? Stefan Arts vervolgt enthousiast: ‘We deelden het grote aantal complexen in drie tranches in. Daarna maakten we een vlotte selectie van uitvoerende partijen. Met hen kwamen we een raamcontract overeen waarin we de werkwijze en eenheidsprijzen afspraken. Vervolgens een overeenkomst met de specifieke afspraken per afzonderlijk complex. Atriensis ondersteunde ons eerst met de selectie en contractering. Hierna adviseerde Atriensis over de concrete invulling van de gewenste energetische verbetering in elk complex.’
Thijs Cleven vult aan: ‘Voor mij was het even wennen dat bewoners zo’n hoge mate van keuzevrijheid hebben. Maar ik moet zeggen dat ik positief verrast ben door de resultaten. Zo blijkt maar weer. Bij het verduurzamen van woningen is er niet één totaaloplossing. Het is een grote puzzel met veel stukjes. Verschillende paden om te bewandelen. Maar wel altijd met de eindbestemming voor ogen.
Wat levert deze aanpak Portaal op? Stefan Arts: ‘Normaal gesproken pakken we vanuit planmatig onderhoud complex voor complex aan. Nu hanteren we een grotere schaal. Daardoor is minder tijd en dus geld nodig voor de afstemming onderling. Natuurlijk gaat dit niet vanzelf. Alle partijen hebben hier in de beginfase in geïnvesteerd. Alle neuzen dezelfde kant op. Kader en randvoorwaarden samen vaststellen. De juiste balans vinden tussen goed en gedetailleerd voorbereiden en meters maken. Ook Thijs had hierin zijn aandeel. Op basis van zijn adviezen zijn bijvoorbeeld afspraken gemaakt over toepassing van hetzelfde isolatiemateriaal door alle uitvoerende partijen.’
Uitvoering van de eerste tranche is bijna gereed. Wat zijn concrete resultaten? Stefan Arts: ‘Meer dan zeventig procent van de huurders van ieder complex doet op vrijwillige basis mee. Dat is vergelijkbaar met de traditionele aanpak voor het organiseren van draagvlak. Wij merken nu al dat de mond-tot-mondreclame zijn werk doet naar de bewoners van de complexen die hierna nog op de rol staan. Ook het energetische doel van gemiddeld energielabel B is gerealiseerd.’ Thijs Cleven vult aan: ‘Een mooi resultaat in een zeer diverse woningvoorraad. Geen woning is hetzelfde en dat geldt ook voor de bewoners. Fijn dat ik toch telkens een passend advies kan geven. Met een doorkijkje naar de verdere toekomst.’
Wat inspireert deze heren in hun werk? Beiden benoemen het contact met bewoners. Stefan Arts: ‘Ik vind het mooi wanneer ik zie dat een bewoner doet wat hij of zij kan, binnen de beschikbare mogelijkheden. Duurzaamheid zit natuurlijk niet alleen in de woning. Maar juist ook in vervoer, voeding, kleding en nog veel meer zaken. Regelmatig zie ik bij bewoners voorbeelden waar ook ik nog wat van kan leren.’ Thijs Cleven vult aan: ‘Technisch kunnen we veel, maar uiteindelijk bepaalt het gedrag van huurders de werkelijke energiebesparing.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
