De Bilt is een ambitieuze gemeente als het gaat om verduurzaming. Energieneutraal in 2030. De zoek tocht naar duurzame lokale bronnen is gestart. Riothermie, geothermie, aquathermie en windenergie. De gemeente initieerde allerlei lokale samenwerkingen. SSW speelt als grootste vastgoedeigenaar met zo’n 5.000 huurwoningen hierbij een prominente rol. Atriensis wees maar liefst 1.600 woningen aan voor een energiebesparende ingreep gedurende enkele jaren. Ronald Hofstede van SSW en Joris van Geenen van Atriensis trekken gezamenlijk de kar. Een fors project in een tijd met schaarste aan bouwcapaciteit in combinatie met snel oplopende bouwkosten. Welke aanpak is gekozen om die uitdagingen het hoofd te bieden?
‘Woningen zonder aardgas zijn niet nieuw voor ons’, zo trapt Ronald Hofstede van SSW af. ‘Onze nieuwbouw is gasloos en wij zijn voorloper met energieneutrale renovatie van gestapelde bouw. Een van onze huurders ontving de nominatie van gelukkigste huurder. Dat is niet voor niets. SSW besteedt veel aandacht aan bewonersparticipatie en wooncomfort.’ Van Geenen van Atriensis valt Hofstede bij: ‘Vanaf ons eerste contact merkte ik hoe klantgericht SSW is. Bij mijn eerste afspraak met Ronald heb ik een tijdje moeten wachten, omdat hij alle tijd nam voor een huurder met een scala aan vragen. Huurders staan bij SSW echt op de eerste plaats. Deze corporatie is in alle geledingen heel erg betrokken bij huurders en hun vraagstukken.’
Een energiebesparingsproject voor een derde deel van alle woningen in een paar jaar. Dat vraagt om een enorme logistiek. En dat in tijden van toenemende capaciteitstekorten. Hoe anticipeert SSW hierop? Joris van Geenen: ‘Ik adviseerde hoe de transactiekosten zo laag mogelijk te houden. Werken met twee ketenpartners die van elkaar leren en elkaar versterken. Een werkwijze die SSW zo optimaal mogelijk ontzorgt. Tijdens de voorbereidingen besteedden wij veel aandacht aan het uniformeren van processen en volledige afstemming tussen beide ketenpartners. Zij verdelen voortaan zelf de werkvoorraad.’ Ronald Hofstede vult aan: ‘Wij zijn best wel eigenwijs als het om informatiestromen gaat. De wijze van het digitaal vastleggen van alle gegevens draagt SSW op en is geen keuze. Met de ketenpartners zijn afspraken gemaakt over de prijsstelling voor langere termijn. In goede en slechte tijden zodat fluctuaties minder heftig zijn.’
Haalt SSW daarmee het doel van energieneutraliteit van de gemeente De Bilt in 2030? Ronald Hofstede van SSW relativeert: ‘Dat is een streefgetal. Zo’n heldere stip aan de horizon helpt. Wij denken dat het mogelijk is, maar dat jaartal is wel erg ambitieus. Bedenk dat we ook nog een stevige nieuwbouwopgave hebben.’ Waar zit dan de grootste zorg? ‘Voor mij ligt dat toch vooral in de marktomstandigheden. Zijn er wel genoeg handjes? Er is veel meer prefabricage en industrialisatie nodig.
Ook processen moeten veel slanker en slimmer.’ Joris van Geenen deelt deze zorg. ‘Niet voor niets formuleerden wij de aanpak van 1.600 woningen als één project. Behalve specifieke zaken op complexniveau werken we vanuit een uniforme aanpak. Minder verscheidenheid en meer volume. De volgende stap is verdergaande volumebundeling samen met andere corporaties en innovatieve bedrijven.’
Wat zijn de verwachtingen van Joris van Geenen voor de verduurzaming van het corporatiebezit in Nederland voor de komende jaren? ‘De urgentie is geen onderdeel van discussie. Toch blijven concrete maatregelen over de volle breedte achter. Daarom neemt de druk om te verduurzamen steeds meer toe. Op enig moment keert de wal het schip. Dat leidt hopelijk tot veel innovatiekracht. Ook het besef dat alle Nederlanders moeten meebetalen daalt dan in. Dus niet alleen de corporatiesector, maar ook de particuliere woningbezitters.’ Ronald Hofstede deelt dit beeld: ‘Corporaties en particulieren moeten in buurten en wijken samen optrekken. Dat kan niet anders.’
‘Iedereen bij SSW is overtuigd van de noodzaak om volop op verduurzaming in te zetten. Van werkvloer tot en met toezichthouders’, zo vervolgt Hofstede. ‘Het gesprek met de gemeente De Bilt is al gaande om de warmtevisie per wijk scherp te krijgen. Plus de vraag hoe SSW en particuliere woningbezitters hierbij gezamenlijk optrekken. Daarbij zijn er veel dilemma’s. Wat is het alternatief voor aardgas? Wat is de fasering?’ Een afsluitende vraag. Hoe zit dat thuis? Joris van Geenen kan er wel om lachen. ‘Ik heb mijn jaren dertig woning goed geïsoleerd. Onlangs zag ik op de warmtekaart dat mijn gemeente van een warmteleiding uitgaat als vervanger van de gasleiding rond 2030.’ Zo gemakkelijk komt Ronald Hofstede er niet vanaf: ‘Bij mij geen warmtenet. Ik spaar al voor een elektrische warmtepomp. Ik verwacht dat het gas thuis er over ongeveer vijf jaar uit kan.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
