Met bijna 4.000 woningen en het nodige maatschappelijke vastgoed speelt Woningbelang een sleutelrol op volkshuisvestelijk gebied in de gemeenten Valkenswaard en Bergeijk. De nadruk ligt vooral op eengezinswoningen. Een dorpse context, zuidelijk van Eindhoven. Maarten Meulepas van Woningbelang bespreekt met Meggie van Dael van Atriensis zijn zorgen over het klimaat. Het is niet vijf vóór maar vijf óver twaalf in zijn ogen. De temperatuurstijging op aarde schiet te ver door. Het verstoorde klimaat levert extreme hitte en regenval op. Nog langer treuzelen is onverantwoord. Welke mogelijkheden resteren Woningbelang? Zeker omdat een uitstekend gemiddeld energielabel inmiddels al een feit is.
‘Het is een helse opgave de Europese eis te halen om 55% van de uitstoot van CO2 in 2030 ten opzichte van 1990 te verminderen. Nederland bungelt onderaan alle lijstjes. Bestaande woningen zijn natuurlijk ingewikkelder om te verduurzamen. Nieuwbouw realiseren wij al jaren standaard op het niveau van NOM en dat loopt prima’, zo begint directeur-bestuurder Maarten Meulepas het gesprek. Na het gesprek met portretfoto’s daarom toch eens op onderzoek in de wijk. Nieuwsgierige bewoners komen meteen naar buiten en informeren vriendelijk naar de aanleiding van onze interesse. En inderdaad, men blijkt unaniem uiterst tevreden over Woningbelang en de fraaie nieuwbouwwoningen, die ook nog eens heerlijk koel op hete zomerdagen blijken. Een huurder toont trots zijn app met het bewijs dat zijn woning zelfs energieleverend is: de woning als inkomstenbron.
Meggie van Dael is adviseur bij Atriensis voor verduurzamingsprojecten van de bestaande sociale voorraad. ‘Ik heb enkele jaren voordat het gasverbod bij nieuwbouw inging mijn eigen gasloze woning gebouwd. Ik kreeg alleen weerstand. Doe niet, te experimenteel. Niet alleen uit mijn directe omgeving, maar zelfs van installateurs. Ik merk dat buurtbewoners nu spijt hebben dat ze mijn voorbeeld niet volgden. Zeker als ze mijn energierekening zien en de koelte binnenshuis mogen ervaren als het buiten zo heet is.’ Hoe kijkt Van Dael naar de landelijke opgave? ‘Verduurzaming gaat inderdaad veel te langzaam. Ik voorzie de komende jaren grote capaciteitsproblemen. Om te versnellen is op alle fronten extra capaciteit nodig en dat is een groot struikelblok. Daarvoor is echt een oplossing nodig.’
Maarten Meulepas ziet andere bedreigingen voor die broodnodige opschaling: ‘Er is veel nieuwbouw nodig, het leefbaarheidsvraagstuk vraagt om forse inspanningen en dan moeten wij ook nog verduurzamen. Duidelijk is dat de sector niet genoeg geld heeft voor alle uitdagingen. En ik vrees dat verduurzaming dan wel eens de laagste prioriteit gaat krijgen.’ Al met al veel scepsis. Maar komt verduurzaming van de bestaande voorraad wel voldoende op gang? Meulepas is uitgesproken: ‘Op dit moment is ons gemiddelde energielabel B. Daar nemen wij heus geen genoegen mee. Wij verduurzamen verder naar het niveau van de Standaard. Niet alleen vanwege het milieu. Als je de stijging van de gastarieven ziet, is het ook voor woonlastenbeheersing van groot belang. En op het gebied van gedragsverandering zie ik ook nog mogelijkheden die flink bijdragen aan CO2 reductie.’
Welke aanpak kiest Woningbelang bij verduurzaming van bestaande huurwoningen? Maarten Meulepas licht de eigenwijze aanpak van Woningbelang toe: ‘Onze keuze is voorlopig dat wij praktisch nooit complexgewijs verduurzamen. Wij sluiten aan bij natuurlijke momenten zoals planmatig onderhoud en mutaties. Bouwdelen zoals daken en kozijnen brengen wij dan meteen naar het gewenste isolatieniveau. Iedere mutatie grijpen wij ook aan. Zo verwijderen wij dan kookgas, isoleren zolders aan de binnenkant en ook vloeren. Zeker als je bedenkt dat hier veel vloeren geen kruipruimte hebben en complete vervanging in bewoonde woningen tot enorme overlast leidt. Nadelen voor bewoners zijn daardoor minimaal en wij hebben niet met tijdrovende instemmingstrajecten te maken. Op dit moment herijken wij ons duurzaamheidsbeleid. Een goed moment om te bepalen of deze werkwijze ook de komende jaren nog past bij de opgave die voor ons ligt.’
Meulepas is benieuwd naar ervaringen in den lande: ‘Ik weet dat elders vaak juist wel complexgewijs verduurzaamd wordt. Ik ben benieuwd hoe jij hierover denkt?’ Meggie van Dael plaatst kanttekeningen bij de aanpak van Woningbelang: ‘De aanpak van Woningbelang kan natuurlijk alleen bij eengezinswoningen, niet bij gestapelde woningen. Ik ben juist voorstander van de complexgewijze
aanpak. Minder managementkosten, lagere uitvoeringskosten, geringere leegstand en uniformiteit
omdat alles in één korte tijdsperiode uitgevoerd wordt. Misschien is het belangrijkste wel dat de complexgewijze aanpak juist tot gesprekken met huurders leidt. En dan niet alleen jullie eigen huurders, maar ook particulieren bij gespikkeld bezit. Verleid hen om ook aan de verduurzaming
mee te doen.’ Maarten Meulepas geniet zichtbaar van de discussie. ‘Sterke argumenten Meggie. Gesprekken over dit soort strategische vraagstukken moeten wij echt vaker voeren.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
