Aardgaswinning heeft Nederland veel gebracht, maar Groningen veel gekost. De emotie luwt gelukkig wat bij de ‘Stadjers’ nu sluiting definitief en echt onomkeerbaar is. De Christelijke Woningstichting Patrimonium verhuurt zo’n 6.700 wooneenheden in de stad Groningen. Natuurlijk is er uitgebreide isolatie van het bezit. Dat verlaagt het gebruik van aardgas en vermindert de energienota. De aardbevingsproblematiek levert extra urgentie voor de laatste stap op: de vervanging van aardgasgestookte verwarming door een duurzaam alternatief. Ludo Kobes sleutelt alweer twee decennia aan het sociale bezit van ‘zijn’ corporatie. Adviseur Lex Visser van Atriensis herkent die liefde voor het sociale bezit van de Martinistad. Het grootste deel daarvan is ook bij hem goed bekend.
Ludo Kobes van de Christelijke Woningstichting Patrimonium stelt zichzelf desgevraagd best zakelijk voor bij start van het interview. Al zo’n twintig jaar actief met het verduurzamen van het woningbezit. Het ijs breekt meteen bij de vraag of hij zijn werk leuk vindt. Want dat zal toch niet altijd eenvoudig zijn? ‘Mijn baan is hartstikke leuk’, waarbij een brede glimlach doorbreekt, ‘en de resultaten mogen er ook zijn. Het afgelopen decennium hebben we ruim 2.000 woningen verduurzaamd. De komende jaren komen daar nog zo’n 700 bij.’ Adviseur Lex Visser van Atriensis haakt in: ‘Mijn wortels liggen in Groningen, veel bezit ken ik goed en dat maakt het voor mij persoonlijk extra bijzonder hier actief te mogen adviseren. Een extra dimensie in mijn dagelijkse werk.’
De aardbevingsschade door gaswinning heeft een enorme impact op de invulling van de verduurzamingsopgave van het sociale bezit in Groningen. Niet alleen schadeherstel in het oostelijke deel van de provincie en extra maatregelen bij nieuwbouw. Maar ook een voorhoederol bij het afscheid van aardgas in de bestaande voorraad. ‘Je ziet dat die urgentie enorm bijdraagt aan samenwerking tussen corporaties en gemeente Groningen’, aldus Kobes. ‘Een publiek warmtebedrijf moet voor duurzame warmtenetten voor grote delen van onze bestaande voorraad zorgen. De bron ligt gevoelig. Opnieuw de bodem in voor geothermie is lastig vanwege het bevingsrisico. Inmiddels pakken we door met andere bronnen waarbij de diepere bodem onberoerd blijft.’
‘Begrijpelijk’, zo haakt Lex Visser in. ‘Tegelijk ligt die bron wat verder van de leefomgeving van bewoners af. Ik zag dat de uitvoering in de wijk Selwerd volop loopt. Heel opvallend hoe jullie de warmteleidingen van de straat naar de eengezinswoningen brengen. Maar één paar leidingen per blok bij een eindgevel en dan verdeling onder de goot. Slim, omdat daardoor niet alle voortuinen open hoeven.’ Ludo Kobes: ‘Scherp opgemerkt Lex. Bijkomend voordeel is dat we in de woningen zelf veel minder werk hebben. Leidingen van de stadsverwarming lopen van de goot meteen naar de afleverset, die we plaatsen waar eerst de combiketel op zolder hing.’
De aanleg van het warmtenet in Selwerd vindt plaats in combinatie met herinrichting van openbaar gebied en verduurzaming van woningen. Visser: ‘Verstandig om dat te combineren. Selwerd krijgt groenere straatprofielen waar de auto niet meer de hoofdrol heeft. In hoeverre zijn huurders hierbij betrokken?’ Kobes gaat rechtop zitten: ‘De nieuwe straatprofielen zijn helemaal in samenspraak tussen gemeente, bewoners en ons opgesteld. De rijstrook is smaller, trottoirs breder met daarin parkeervakken en optimale ruimte voor bomen en groenstroken. Een gescheiden rioolstelsel. Ook haakten wij als woningcorporatie aan. Zoals met groene daken en veel nestkastjes. Welk groen is nodig zodat er voor de vogels en vleermuizen genoeg voedsel is?’
Veel overtuigende maatregelen voor een klimaatadaptieve woonomgeving. Hoe landt dat bij bewoners? Lex Visser reageert beschouwend: ‘Door betere isolatie blijft warmte langer hangen. Met gemiddeld steeds warmere zomers en ook langere hitteperiodes een groot probleem. Maar ook steeds meer kwetsbare huurders. Gemeente en corporaties kunnen samen al veel bereiken door een groenere woonomgeving. Hoe huurders zelf met hun woning omgaan en die hitte beleven blijft lastig.’ Hier slaat Ludo Kobes op aan: ‘Eens, wij zetten volop in op het ondersteunen van huurders bij het vergroenen van hun voor- en achtertuintjes. Maar bedenk dat veel huurders een tuin hebben om te verblijven, niet om te onderhouden.’
Zijn nu al lessen vanuit de wijk Selwerd te trekken voor de volgende wijken, waar huurwoningen aardgas inruilen voor het warmtenet? Bijvoorbeeld over de overlast voor bewoners? Maatregelen over langere tijd spreiden of juist bundelen in één grote en misschien wel wat heftigere ingreep? ‘Professionals hebben meer geduld dan bewoners’, evalueert Kobes. ‘Zo’n wijkvernieuwing duurt in totaal bijna een decennium. Bewoners zien alle ingrepen in openbare ruimte, aan gevels van hun woning en daarbinnen als één grote overlastperiode. Korter en dan maar ingrijpend is misschien wel verstandiger.’
Als directeur van Atriensis wijken heeft Maria Scholten zichzelf in korte tijd wegwijs gemaakt in de wereld van de warmtetransitie. Processen in de warmtetransitie kennen vele belanghouders, zijn complex en vaak zijn er in één wijk meerdere woningcorporaties actief. Maria vindt het belangrijk om woningcorporaties onderling te verbinden en te zorgen voor gezamenlijke standpunten, zodat zij samen sterk staan. Hiervoor zijn onderling vertrouwen en het gezamenlijk opbouwen en delen van kennis een belangrijke basis. Vervolgens is ook het verbinden van de woningcorporaties met de overige belanghouders zoals gemeenten, netbeheerders en warmtebedrijven essentieel. Maria draagt haar praktijkervaring, kennis en enthousiasme over de warmtetransitie met veel plezier, energie en een frisse blik over.
Maria Scholten: ‘Het realiseren van betaalbare en comfortabele aardgasvrije woningen voor woningcorporaties en huurders is een prachtige uitdaging om aan te werken. Voldoende kennis bij de verschillende stakeholders is hiervoor een belangrijke basis. Daarom vind ik het heel belangrijk om mijn kennis in dit domein op een inspirerende manier te delen.’
Met een achtergrond als architect zoekt Dave van der Helm, in zijn rol als directeur van Atriensis data, altijd op creatieve wijze naar oplossingen voor verschillende vraagstukken in de sociale woningbouw. Met zijn brede ervaring op het gebied van energielabels en aanverwante aspecten rondom energieprestatie begrijpt Dave de uitdagingen én kansen voor woningcorporaties op dit vlak als geen ander. Hij heeft het energielabel zien transformeren van verplichting naar versneller van innovatie en verduurzaming. Dave is een groot voorstander van samenwerking om gezamenlijk tot slimmere oplossingen te komen. Juist op het gebied van vastgoeddata waar de basis ligt voor verduurzaming. De laatste jaren richt Dave zich in het bijzonder op de digitalisering van vastgoeddata en deelt graag zijn inzichten en ervaringen op dit gebied.
‘De sociale huursector is van onschatbare waarde voor onze samenleving. Maatschappelijke impact en verduurzaming komen hier samen. Ik vind het belangrijk om mijn kennis over energielabels, vastgoeddata en digitalisering actief te delen, zodat we met elkaar tot betere en slimmere oplossingen komen. Door inzichten uit de praktijk te koppelen aan data kunnen we als sector echt versnellen – en daar graag ik graag mijn steentje aan bij.’
Met passie voor volkshuisvesting, energieprestatie en energietransitie werkt Arjan van Helvoort al meer dan een decennium bij Atriensis aan comfortabele, kwalitatieve en betaalbare huurwoningen. Als partner van woningcorporaties, met ketenpartners, voor huurders. Met een integrale visie op duurzaamheid en oog voor alle verschillende belangen. Ambitie, praktische uitvoerbaarheid en betaalbaarheid staan voorop in zijn projecten. Resultaatgericht en pragmatisch. De expertise van Arjan ligt in het verbinden van technische kennis met strategische inzichten, waardoor complexe projecten soepel en succesvol worden uitgevoerd.
Arjan van Helvoort: ‘De opgave is immens en wordt steeds complexer. De uitdaging is vraagstukken en oplossingen eenvoudig te houden. Werken aan en vanuit een gezamenlijk belang en doel. Het welzijn van de huurder voorop. Atriensis helpt opdrachtgevers in het maken van de juiste afwegingen en verbindt ze met partijen uit ons netwerk als dat nodig is. Hierin deel ik graag mijn kennis en expertise. Samen kunnen we de energietransitie versnellen en een duurzame toekomst creëren.'
Al bijna dertig jaar werkt Hella Maessen met passie aan duurzaam en gezond wonen binnen de sociale huursector. Door haar grote betrokkenheid en haar actuele kennis van ontwikkelingen in de sector helpt zij corporaties om goed voorbereid te zijn op de warmtetransitie en andere verduurzamingsopgaven. De warmtetransitie is een enorme uitdaging voor corporaties. Die uitdaging aangaan vraagt om kennis bij corporaties en alle ketenpartners. Met haar kritische blik, heldere uitleg en enthousiasme draagt Hella haar kennis graag over.
Hella Maessen: ‘In Nederland hebben we een mooie sociale huursector. Daar moeten we trots en zuinig op zijn. Ik werk daar graag aan mee. Door actuele kennis te delen en duidelijk over te brengen, kunnen we echte stappen zetten in de verduurzaming. Samen zorgen we dat ook in de toekomst iedereen betaalbaar en goed kan wonen.’
Dyon Noy is al ruim veertig jaar actief binnen de sociale huursector. Als oprichter van Atriensis en met zijn jarenlange ervaring in de sector kent hij de wereld van woningcorporaties als geen ander. Zelf is hij groot voorstander van het delen van kennis om daar samen van te leren. De laatste jaren houdt Dyon zich vooral bezig met advisering over het aardgasvrij maken van hele wijken en buurten. De kennis en praktijkervaringen die hij hierbij heeft opgedaan, brengt hij graag met passie en enthousiasme over.
Dyon Noy: ‘Werken in de sociale huursector is en blijft het mooiste wat er is. Comfortabele en betaalbare woningen realiseren voor huurders. Echter, lopen woningcorporaties en ketenpartners tegen ontzettend veel uitdagingen aan. Vanuit Atriensis delen wij graag onze kennis en expertise om die uitdagingen aan te gaan en te werken aan oplossingen.’
Tijdens de inspirerende en interactieve kennisbijeenkomst op donderdag 28 maart 2024 van 15.00 tot 17.00 uur staat de enorme uitdaging op financieel vlak centraal. Hierbij komen verschillende invalshoeken aan bod. Zo belicht Reynt Sluis, coördinerend specialistisch adviseur, het perspectief van de Autoriteit woningcorporaties: de toezichthouder van de sector. Diana de Koning, MT-lid bij het WSW, gaat op de uitdagingen van de sector in vanuit het perspectief van de ‘borger’ van de corporatiefinanciering. Victor Burger, partner bij sectorspecialist Finance Ideas, deelt zijn uitgesproken opvattingen over de opgaven van corporaties versus de financiële polsstok. Alle inleiders gaan afzonderlijk, met elkaar en ook met de deelnemers op een drietal vragen in:
Hoe zorg je voor een duurzaam prestatiemodel voor de verduurzamingsopgave? Kosten zijn fors gestegen, veel verduurzamingsmaatregelen leiden tot extra exploitatielasten en er zijn praktisch geen mogelijkheden voor extra inkomsten
Hoe zorg je voor flexibiliteit tussen de verschillende Nationale Prestatieafspraken onderling? Prognoses komen blijkens de Staat van de corporatiesector 2023 te vaak niet uit. Tegenvallers bij sommige opgaven die tot versnelling leiden bij andere opgaven
Hoe zorg je voor optimale lokale samenwerking rondom de verduurzamingsopgave? Hoe kan lokale samenwerking tot meer resultaat rondom de verduurzamingsopgave leiden? De betekenis van de IBW en de lokale prestatieafspraken
n.t.b.
